Je hebt een woning op het oog en rekent met een lage hypotheekrente, maar de maximale lening valt lager uit dan verwacht. Dat kan komen doordat de geldverstrekker voor de betaalbaarheidstoets met een hogere toetsrente rekent, al geldt dat niet in elke situatie.

Een lage aanbiedingsrente geeft niet altijd meer leenruimte
- Korter dan 10 jaar vast: meestal geldt de AFM-toetsrente als minimum.
- Vierde kwartaal 2026: de toetsrente bedraagt 5%.
- Hogere contractrente: als je aangeboden rente boven de toetsrente ligt, wordt met die hogere rente gerekend.
- Uitzondering: bij een leningdeel dat binnen de rentevaste periode volledig wordt afgelost, kan de werkelijke rente gelden.
Bij een korte rentevaste periode rekent de aanbieder met een veiligheidsmarge
Een hypotheek met een korte rentevaste periode kan nu betaalbaar lijken, terwijl de rente na afloop flink hoger staat. De toetsrente voorkomt dat de leencapaciteit volledig wordt gebaseerd op een tijdelijk laag tarief. De berekening kijkt dus vooruit, naar de mogelijkheid dat je lasten later stijgen.
De AFM stelt de toetsrente ieder kwartaal vast voor hypotheken met een rentevaste periode korter dan tien jaar. In het vierde kwartaal van 2026 is die rente 5%; het percentage kan per kwartaal veranderen. De AFM berekent het op basis van hypotheekrentes van grote aanbieders voor annuïtaire hypotheken met tien jaar rentevast, en hanteert een wettelijke ondergrens van 5%. De AFM over de toetsrente.
Ik vind die grens nuttig als waarschuwing, maar geen voorspelling van jouw toekomstige hypotheekrente. De toets zegt iets over de rekenmethode voor je leencapaciteit, niet over het renteaanbod dat je later krijgt.
De offerte bepaalt of de toetsrente of een hogere rente geldt
Staat je rente korter dan tien jaar vast, dan vergelijkt de aanbieder doorgaans de AFM-toetsrente met de aangeboden contractrente. De hoogste van de twee telt voor de toets. Bij een rentevaste periode van tien jaar of langer wordt normaal gesproken de aangeboden rente gebruikt.
| Situatie | Wat gebeurt er bij de toets? | Wat kun je doen? |
|---|---|---|
| Je kiest een periode korter dan 10 jaar en de offerte ligt onder de toetsrente | De toetsrente kan de berekening bepalen, waardoor je maximale hypotheek lager uitvalt dan bij rekenen met alleen de offerte. | Vraag de adviseur om ook een berekening met een langere rentevaste periode. |
| Je offerte voor een korte periode ligt boven de toetsrente | De hogere contractrente wordt gebruikt. | Vergelijk het renteaanbod en de maandlasten, niet alleen de maximale lening. |
| Je zet de rente minimaal 10 jaar vast | In beginsel geldt de aangeboden rente voor de toets. | Controleer ook of de langere rentevaste periode past bij je gewenste maandlast en plannen. |
| Een leningdeel wordt binnen de rentevaste periode volledig afgelost | De werkelijke rente kan onder voorwaarden worden gebruikt. | Laat bevestigen dat de aflossing en rentevaste einddatum aantoonbaar op elkaar aansluiten. |
De toetsrente bepaalt niet in haar eentje hoeveel je kunt lenen. Ook je toetsinkomen, andere financiële verplichtingen en de wettelijke financieringslastpercentages tellen mee. De overheid past die percentages jaarlijks aan; de officiële regels staan in de Wijzigingsregeling hypothecair krediet 2026.
Een uitzondering kan gelden als het leningdeel vóór het rente-einde verdwijnt
Een kortere rentevaste periode betekent niet in elke situatie automatisch rekenen met de AFM-toetsrente. Als een leningdeel volgens de afspraken volledig is afgelost voordat de rentevaste periode eindigt, kan de werkelijke rente worden gebruikt. De aflossing moet dus vaststaan, niet alleen een voornemen zijn om extra af te lossen.
Dat kan bijvoorbeeld spelen bij een klein leningdeel met een korte looptijd. Vraag de aanbieder hoe die dit specifieke deel behandelt en welke bewijsstukken nodig zijn. De precieze acceptatieregels kunnen per geldverstrekker verschillen.
Een lagere toetsrente betekent niet automatisch een passende hypotheek
Een rentevaste periode van tien jaar of langer kan de toets gunstiger laten uitvallen wanneer de contractrente lager is dan de toetsrente voor korte perioden. Maar een hogere maximale leencapaciteit is geen reden om het hele bedrag te lenen. De werkelijke maandlast, onderhoud, energiekosten en financiële ruimte voor onverwachte uitgaven blijven buiten beeld van die ene rentevergelijking.
Komt de berekening lager uit dan je had verwacht, laat dan eerst controleren welke rente per leningdeel is gebruikt en of de rentevaste periode goed is verwerkt. Vergelijk daarna pas alternatieven, zoals een andere rentevaste periode of een lager aankoopbedrag. Zo voorkom je dat je een gunstige toetsuitslag verwart met een hypotheek die comfortabel blijft.
Neem de toetsrente mee voordat je een bod uitbrengt
Vraag bij een oriënterende berekening expliciet naar de rente waarmee de maximale hypotheek is getoetst en naar het kwartaal waarin die toetsrente geldt. Laat bij twijfel ook een tweede berekening maken met een langere rentevaste periode; het verschil maakt zichtbaar of de keuze voor kort vastzetten je leenruimte beperkt.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk financieel advies. Bespreek je inkomen, schulden, renteopties en de voorwaarden van de geldverstrekker met een hypotheekadviseur voordat je een bod doet of een hypotheek afsluit.